January 5, 2012 14

Ucuz olma, Özgür ol.

Pardus projesi Tübitak/Uekae’de birtakım çalışanlar ve bu çalışanların yaptıkları/yapacakları işlere inanan ya da gönül veren gönüllüler tarafından geliştirilen bir özgür yazılım projesidir. Özgür bir şekilde kullanılabilir, dağıtılabilir ya da değiştirilebilir.  Kendi içinde birçok alt proje barındırır. Dünya üzerinde birçok kaynaktan erişebileceğiniz özgür yazılımların dışında yukarıda bahsedilen insanlar tarafından geliştirilmiş teknolojileri vardır; paket yönetim sistemi, yönetim altyapısı, yönetim arayüzleri vs. [1] adresinden geliştirilmiş teknolojilere, [2] adresinden üzerinde birçok değişiklik/düzenleme vs. gerçekleştirilmiş diğer özgür yazılımların bulunduğu paket deposuna erişilebilir.

Pardus bugüne dek Türkiye’de gerçekleştirilmiş en büyük Özgür Yazılım projesidir.

Özellikle Türkiye’de yaşayan birçok insan için Özgür Yazılım ile tanışmanın sebebidir. Birçok insanın hayatını değiştirmiştir. Birçok yeni iş sahası ortaya çıkartmıştır.

~ * ~

Bir Özgür Yazılım projesi olarak gerçekleştirilmesine rağmen aynı zamanda Devlet desteği ile varlığını ortaya koyabilmiş bir projedir ve bu iki ayrı kavramın birbiri ile çatışmasından dolayı ortaya çıkmış hassasiyetin cezasını çekmiştir. Özgür yazılımın gerekleri ile Devlet’in gerekleri her zaman kesişememiştir.

~ * ~

“Türkçeye çevirmişler, sonra da biz yaptık diyorlar!

“Pardus Linux üstüne kurulmuştur, sıkıyorsa onu da yapsınlar!”

“Yeni bir şeye ne gerek var Debian çok güzel onu geliştirselerdi!”

… gibi söyleyen kişiler için çok büyük manalara gelen, fakat işin içinde olan insanlar için çok da öyle olmayan binlerce kalıp cümle ile eleştirildi Pardus. Eleştirilmesinde bir problem yok, zira eleştiriler insanlara nedenlerini anlatma, kendini düzeltebilme imkanı sağlar. Fakat eleştirmek için bir bilgi, birikim ve bikini gerekir.

~ * ~

Özgür Yazılım geliştirenler bilirler, e-posta listelerinde ya da irc kanallarında her an azar işitebilirsiniz. Bu hiç de sıra dışı bir olay değildir hele Türklere özel hiç değildir. Dünya üzerindeki bütün Özgür Yazılım geliştirenler için geçerlidir. Bunu dahi bilmeden bu tip davranışların sorumlusu bırakılmıştır Pardus ve Pardus Geliştiricileri. Doğru mudur, değil midir, herkes öyle yapıyor diye yapmak zorunda mıyızdır. Bunlar tabi ki tartışılabilir fakat bir şekilde özgür yazılımın doğası gereği bu iş böyledir.

~ * ~

Bunun dışında başka bir kesim daha vardır; tartışmak için gerekli altyapıya, bilgiye, birikime ve hatta bikiniye sahip olan fakat sadece tartışan. İşte bu tip insanlar genelde bizim ülkemize mensuptur. Bir ayrıntıyı da eklemek lazım; “sadece tartışan insanlar”. Dünya üzerinde tartışma kısmına kadar aynı olan fakat tartışma kısmını aştıktan sonra çokça övündükleri bilgi, birikim ve bikinileri ile gerçekten tartıştıkları noktada yeni bir akım yaratabilen insanlar. Biz özgür yazılımda buna çatallama (fork) diyoruz. Beğenmiyor musun? Dediğini yaptırmaya ikna edemiyor musun? O zaman çatallarsın! Bu dünyada bu şekilde çalışır, özgür olmanın dezavantajı ya da avantajı da budur.

~ * ~

Pardus projesinin içinde bulunmuş olmaktan çok mutluyum, kim ne derse desin artık pek umursamıyorum. İleride konuşmak için gerekli altyapıya sahip olsanız bile umursamıyorum. Biz çok güzel işler yaptık, çok yanlış işler de yaptık ama adım gibi eminim ki yaptığımız doğrular, yaptığımız yanlışlardan katbekat fazla.

~ * ~

Tübitak çalışanlarının açıklama yapmaması konusunda da bir not ekleyeyim; çalışanlar da ne olacağını, ne zaman neye karar verileceğini bilmiyor! Bu kararsızlığın sebebi maalesef projenin başarısızlığı ya da başarısı değil, Tübitak’ın kendi iç meselesi. Bu yüzden geriye iki seçenek kalıyor; ya çatallayacaksın Pardus’u ya da birilerinin keyfini bekleyeceksin. Her iki yolda da bekleyen birileri olacaktır, ben bundan eminim. Tabi her durumda yukarıdaki engeller karşınıza çıkacaktır.

~ * ~

Özgür Yazılımlar yok olmaz.

Tags: , , ,

  • Oncelikle birtakim yazim hatalarindan baslayalim.

    “bir takım” degil, “birtakım”.
    “bir çok” degil, “birçok”.
    “alt yapısı” degil, “altyapısı”.
    “Türkçe’ye” degil, “Türkçeye”.
    “çok ta” degil, “çok da”.
    “hiç te” degil, “hiç de”.
    “sıradışı” degil, “sıra dışı”.
    “kat ve kat” degil, “katbekat”.

    Yani ben kendi adima cok yanlis isler yaptiginiz kismina katiliyorum su yaziyi okuduktan sonra. Gelelim yazinin icerigine. “Pardus bugüne dek Türkiye’de gerçekleştirilmiş en büyük Özgür Yazılım projesidir.” demissiniz. Bir yazilimin gercekten ozgur oldugunu soyleyebilmek icin birazcik bilgi, birikim ve bikini gerekirken o yazilimin gercekten ozgur olmasi da gerekir. Sizde bilgi, birikim ve hatta bikini olabilir ama bahsettiginiz yazilim asla gercekten ozgur olamadi. Uzgunum bunu soyledigim icin, bunu simdi ogrendiginiz icin de uzgunum tabi ama durum bu. Dunyada gercekten “ozgur” olan yazilimlar mevcut, bunlarla Pardus’u karsilastirdigimizda Pardus’un “free as in freedom” sinirina bile yaklasamadigini soyleyebiliriz. 6 yillik surec icerisinde, arkadasinda devlet ve sermaye gucu oldugu halde KDE’den baska bir masaustu ortamina destek veremeyen, uygulama noksanligi ceken, yonetim guclukleri yasayan bir projenin ozgur oldugunu soylemek Richard Stallman’in aslinda kapitalist goruslu oldugunu savunmak gibi bir sey -ki bilgi, birikim ve bikinilerinize guvenerek Stallman’in kim oldugunu bildiginizi varsayiyorum. Pardus, sandiginiz gibi oyle cok da buyuk bir degisiklige sebep olmadi. Su an yoldan gecen birine “Pardus mu Ubuntu mu?” derseniz %60’nin Ubuntu’yu Pardus’tan daha iyi bildigini gorursunuz. Ben bunu Ubuntu’yu savunmak icin soylemiyorum, sadece Pardus tarafinda 6 yilda bir bok becerilememis oldugunu ifade etmeye calisiyorum. Bunu, oraya “gonul vermis” birine kabul ettirmek zor. Zaten hataniz da bu, cogu Pardus’cu olaya duygusal olarak resmen kenetlendigi icin su an erör veriyor. Ama her guzel seyin bir sonu vardir. Bu durumda Pardus’un sonunun olmamasi lazim tabi ama istisna olma yolunda hizla ilerleyen bir projenin Turkiye’deki ozgur yazilim tarihinde sadece bir istisna olarak kalacak olmasi kacinilmaz.

  • Türkçe bilgim ile yazılım geliştirme bilgimi karşılaştırmanız komik olmuş, yazım hataları düzeltilebilir ama sizin şu troll itibarinızı ne yapacağız bilemiyorum. Türkçe hataları için teşekkürler, ondan sonrasını takdir edersiniz ki pek dikkate almıyorum. Kolay gelsin.

  • Pardus projesi bir süre askıya mı alındı yoksa? Beklenenlerin altında ya da üstünde bir başarısı vardır bilemem fakat, şöyle her şeyi üstünde (web , mail, fax, sql, firewall) bir server ortaya çıkarmadan pardus projesi biterse çok üzülürüm.

  • Türkçe’yi düzelteceğim der, Türk alfabesi kullanmaz. ğ,ş,ı,ç gibi harflerden bir habersiz yaşar. Bence Pardus projesinin en büyük sorunu bu gibi insanların olup olmadık yerlerde gelip hava atacağım diye yerin dibine girmesidir.

  • anonim

    Nabicaz be Kamil, kafamiz karisti. Hadi Stallman ozgur degil diyor, Stallman kac dagitima ozgur dedi ben anlamadim gitti.

    – Yazilimin kaynagini gorebiliyor musun?
    – Evet.
    – Alip degistirebilir misin?
    – Evet.
    – Kendin tekrar dagitabilir misin?
    – Pardus ve TÜBİTAK markalarini kullanmazsan evet.
    – Satabilir misin?
    – Pardus ve TÜBİTAK markalarini kullanmazsan evet.
    – Satisi bosver, degistirip Pardus’a ekleyebilir misin?
    – Evet. Denedim %100 calisiyor.
    – Egri oturalim, dogru konusalim. Pardus %100 ozgur mu?
    – Stallman tanimina gore hayir. MP3 encoder/decoder, Adobe Reader, NVidia/ATI/Broadcom firmware’leri var.
    – Atsaniz olmaz mi?
    – Olur, ama %100 ozgur olacagina %1 daha kullanilabilir olsun.

    Baska acilardan bakalim. Disaridan katkiya o kadar acik degil, o anlamdan mi ozgurluk yok? NetworkManager ile ilgili bir hata hatirliyorum, elemanin biri bir yama gondermisti ama depoya giren kodun gonderilen yama ile pek alakasi yoktu. Belli biri oturup epey elden gecirmisti yamayi. “Olmamis lan bu” durumu da yokmus yani, hatta yamayi gonderene de credit vermisler.

    KDE’den baska bir masaustu olmadi deniyor, olsaydi keske. Onemli bir eksikti. Hem de cok. 30 kisiye yakindi TUBITAK calisanlari. Kadro muhendislerden cok diger elemanlara ayrildi demek. Uygulama noksanligi da, yonetimdeki problemler (en azindan pazarlama kismindaki) de goz ardi edilecek seyler degil. J bey hakli.

    Ama, dur bir saniye. Bu sayilanlar ozgurlukle ne alaka ki? Ozgurlugun kurallari, sunulandan cok daha azina eyvallah diyor. GPL kullanildi bir de lisans olarak, nasil ozgur degil ben anlamadim gitti.

    Not: J de benim gibi Ingilizce klavye kullaniyordur sayin Fatih Arslan. Gercek hackerlar Ingilizce klavye kullanir, bir de konsolda beyaz arkaplan. Bu eskiden hatirladigim bir espri, J beye gonderme degil.

  • Yefelek

    “Pardus hiç özgür olamadı” şeklinde yapılan açıklamalar çok yaralayıcı. %60 dilim ile sözünü ettiğiniz işletim sistemi şu an ‘Canonical Ltd.’ ve birçok şirket tarafından ticari olarak desteklenmektedir. Özgür olmak farklı ticare destek farklıdır. Bunun için biraz iktisadi bilgiye sahip olmanız kafi olacaktır. Pardus’u yoktan var eden bu vatan evlatlarına şikayet değil tersine, elleri öpülmelidir. TÜBİTAK destek versin ya da vermesin bu bir hizmet sektörüdür. Hizmet sektöründe kar amacı güdülmez. Em baştan yanlışımız bu meseleye devlet parmağını sokturmak oldu bunu kabul etmek zor ama kabullenmek zorundayız. Devlet yönetimi çok farklılıklar gösterdiğinden, bu hükümet istemez bir başkası gelir projeye devam diyebilir. Bundandır ki, özgür yazılım bence özel olmalıdır. Yüzlerce dolar veripte alınan işletim sisteminin güvenlik açıklarını kundakdaki çocuk bile bilmekteyken, linux gibi bir dünya harikasının elin tersi ile itmek sadece bir müsrüflüktür. Bizler milleytçi insanlarızdır. Az olsun bizim olsun düşüncesine sahip ve paylaşmayı seven bir toplumuzdur.
    En son sunu söyleyebilirim ki;
    -Pardus bence devletin kanatları altında olmasın. Çünkü devlet her 4 senede bir sancak değiştiren bir yapıdır.

  • Kadir Leylek

    Allah Allah nasıl oldu da yedi yıldır yani tam 2004 yılından beri özgür yazılımın içinde olup hiç azar işitmedim? Çok mu şanslıyım? Bir tek siz mi biliyorsunuz bu işi? Peki o zaman çözülemeyen onca bug ne oldu? işi yürüteme maaş al ama hakkını verme ardından topu tübitak kurumuna at iyiymiş. Demezler mi adama bu pardus özgür değil mi? O zaman tübitak ile ilgilenmeyin yeni bir pardus çıkarın tüm bugları da kapatın bu sayede herkesin ağzına da bal sürün demezler mi? Karşınızda keriz yok oldukça bilgili fakat ismi bilinmeyen ve sizin gibi de hava atmayı isim yapmayı sevmeyen kişiler var. Hadi çıkarın yeni bir pardus sürümü zaten open source bugları da giderin bakın bu millet sizi nasıl ayakta alkışlıyor. ama yapamazsınız o yüzden boş laflarla peynir gemisi yürütmenin manası yok. mesajımı yayınlayın bir de cevap verin.

  • Harbiden komik olmuş şu arkadaşın yazdığı. Forumlar ortaya çıktığı zaman hortladı bu akım. Konuyu es geçerler, yazım yanlışlarını açıklamaya başlarlar, üstelik onu yaparken de bisürü hata yaparlar ama farkında olmazlar. Hani sizin dilinizle “trol”lük oluyor sanırım. Allah kahretsin o forumları diyeceğim de, çok da yararı oldu bilemedim ki… İçimizdeki Recep İvedik’leri çıkardı diyorum ben artık. Akım gibi. Birbirlerinden habersiz bir örgüt gibi. Kuş bakışı bakıldığında birbirlerinden haberleri olmadan, bilmeyerek nasıl organize olduklarını görebilirsiniz. İşte ben bu duruma ölesiye şaşırıyorum!

    Neyse. Konuya dönecek olursak; kimin ne bildiği önemli değil, kimin ne yaptığı önemlidir bana göre. Açıkçası özgür yazılıma da sıcak baktığım yok (New Bsd lisanslı bir proje geliştirdik, çalınıp çırpılmaktan başka hiçbir işe yaramadı, destek veren de olmadı). Pardus, özgürmüdür değilmidir bilemem ama, ortada bir emek var tabii ki. Ama gönül isterdi ki doğru olsun. 6 yılda bana kalırsa geldiği nokta, gelmesi gereken yer değil. Yani geliştiriciler harici paketleri adapte etmeye o kadar çok odaklandı ki, olayın aslını kaçırdı gibi geliyor. Aslında tüm Linux camiasının aynı durumda olduğunu düşüyorum.
    Daha masaüstünde son kullanıcıya adam akıllı ulaşamadan, mobil platformlar zirve yaptı. Bu saatten sonra da masaüstünde Linux dağıtımlarının geleceği olacağını sanmıyorum.

    Velhasıl;
    Çatallama yapmak yerine, o alet edevatı, bilgiyi, birikimi aynı şekilde mobile dökse insanlar; Türkiye için çok farklı, çok yeni ve çok merak uyandıran, çok deli bir tecrübe olacağı kanaatindeyim.
    Neden Android’e veya diğerlerine karşı savaşıcak bir işletim sistemi çıkmasın ki?!..

    Not: Unutmayın, Fatih Projesi’nden sonra ülke çıtası yükselecek, gereklilikler artacak, teknolojiye bağımlılık had safhalara çıkacak ve o zaman o işlerin çözümleri milyar dolarları aşacak. İşte tam o noktada gereklilikleri sağlayabilecek kapasitede olup, işin içine girdiğinizi düşünün! İşte dananın kuyruğu orada kopar gider :)

  • Fatih bey ingilizce klavye ve os kullanıyor olabilir :) Başıma çok geldi.

  • Güzel bir noktaya parmak basmışsınız. Libre Ofis-Open Ofis örneğindeki gibi, isteyen vatandaşlar çatallasın.Padus-?

  • Translating this with any automated translation service is tough to read, so can anybody that can write English give me an idea of what is going on with Pardus.

    Is the project about to be discontinued or killed?

    TIA

  • tankpilot

    su an aldiginiz elestirileri bilmiyorum ama elestirilmek normaldir beyler. hatta kufur edenler falan da vardir size.

    bunun ozgur yazilimla ilgisi var mi? bizim insanimiz korsan olarak oynadigi oyunun yapimcisini dahi hakli veya haksiz pek secmeden kolayca yargilar, ne dusundugunu patavatsizca soyler, gerektiginde kufreder, oturur uc saat tartisir.

    bazisi kafayi bozup kelime kelime sizi yargilayip elestiriyor yukarida gorundugu gibi.

    en iyisi siz su projeyi github a koyun. sonra birakin ilgilenenler devam ettirsin. son bir hizmet olarak insanlara pardus un kaynagini kolayca inceleyip katkida bulunabilecekleri bi ortam saglayin.

    ben sahsen tek eksigin kotu iletisim oldugunu dusunuyorum. ama su an onemli olan ne yapildigi ne yapilmadigi falan degil. pardus un tarihe karismamasi ve insanlarin daha kolay erisebilecegi bi ortama sahip olmasi.

    insanlarla kavga etmeyi birakip bunu yaparsaniz bence pardus u yeniden dogurmakla kalmaz yeni nesile buyuk bi hediye birakmis olursunuz.

    yok eger bu sacmasapan kavgalarla tartismalarla pardus u birakacaksaniz da caniniz sagolsun. ne bekliyorduk ki ne oldu der onu da unuturuz. sonucta harcanan sizin emeginiz ve milletin zaten bi sekilde car cur edilen parasi olacak.

  • Canol

    @jeaquares, KDE’den başka masaüstü ortamına -resmi- destek vermemenin, uygulama eksikliği çekmenin veya yönetimsel sorunlara sahip olmanın özgür olmamakla nasıl bir ilişkisi olduğunu anlamadım. Pardus ekibi uygulamaları paketleyen birinin çıkmasını engellemiyor hatta paketlemenin nasıl yapıldığını yazan belgelerle bu işe el atmak isteyenleri teşvik bile ediyor. Özgür yazılım tam da bu demek…

  • Pingback: Özgür Yazılımı Savunmak « Enes Ayyıldız()